آيا رژيم ج.ا.ا. رفتني است؟ چگونه؟ مجيد محمدي

تبليغات خبرنامه گويا	advertisement@gooya.com

اول. مردم انگلستان يا فرانسه يا ديگر كشورهاي دمكراتيك هر روز در گپ و گفتگوهاي خود اين پرسش را از خود نمي پرسند كه حكومتشان كي ساقط خواهد شد يا نظام سياسي حاكم بر كشورشان چه موقع عوض خواهد شد. اما مردم ايران مدام اين پرسش را از خود مي پرسند و بسياري از آنها براي آن زمان روز شماري مي كنند. البته خامنه اي و مافيايش نيز كه از اين موضوع مطلع هستند با پروبال دادن بيشتر به نظاميان و سركوب هر روزهء فعالان سياسي 85 در صدي مردم را كه آنها را نمي خواهند ترسانده و از هر گونه اقدامي پشيمان مي سازند. اصل حضور پر رنگ اين پرسش نشان دهندهء شكننده بودن و هر لحظه در معرض سقوط بودن اين نظام است، گرچه به دليل فقدان جايگزين و غير شفاف بودن سياست نمي توان زمان سقوط اين رژيم را پيش بيني كرد.

دوم. چند دليل براي تداوم نظام جمهوري اسلامي بر شمرده شده است:
- طبقهء متوسط وسيع در چارچوب معيارهاي ايران اما بدون منابع كافي و سازمان نايافته
- فراهم نبودن شرايط منطقه اي و جهاني براي ايجاد فشار از بيرون
- دشوار بودن مقايسهء ايران با كشورهايي كه رژيم آنها در در دودههء اخير عوض شده است. دشوار مي توان تصور كرد كه شرايط ايران عراقيزه، بالكانيزه، يا شبيه كشور هاي اروپاي شرقي شود. احتمال حملهء نظامي همه جانبهء امريكا به ايران همانند عراق اندك است. تنشهاي قومي در ايران اندك است. ايران در بلوك سياسي نظامي خاصي قرار ندارد تا با فروپاشي كشور مادر، رژيمهاي وابسته به آن نيز فرو پاشند.
- سبعيت رژيم سياسي مانع از شكل گيري جايگزينهاي سياسي قوي و با برنامه شده است.
- روحانيت شيعه علي رغم اختلافات دروني در دفاع از موجوديت نظام جمهوري اسلامي همدست و يكدل است و عموم آنها و فرزندان و اعضاي خانواده شان از منافع انحصاري و رانتهاي نظام برخوردارند.
- روحانيت حاكم عموم مجاري كسب ثروت، قدرت و منزلت را به انحصار خود در آمرده و دشوار است قشر يا طبقه اي مخالف رژيم موجود سر بر آورد.

اما دلايلي چند نيز براي عدم تداوم حيات اين رژيم مي توان بر شمرد.
- بحرانهاي متوالي در سياست خارجي و سياست داخلي. رژيم موجود بحران زا و بحران زي است و روزي يكي از اين بحرانها گريبان خود آن را خواهد گرفت. اين طور نيست كه هميشه بتوان بحران ها را كنترل كرد يا بر موج آنها سوار شد.
- هر دو برنامهء سلطنت و ولايت مطلقه جامعهء ايران را تنها در برابر دو گزينه قرار مي دهند: حكومت مطلقه يا هرج و مرج و سركوب. اكثريت جامعه همواره گزينه هاي بيشتري را طلب كرده اند.
- دخالت هر روزهء رژيم در زندگي روزمرهء مردم و آزار هاي روزانه و شبانهء آنان. يك روز ويديو، روز ديگر ماهواره، روز بعد بي حجابي و روزي ديگر موسيقي و مشروبات الكلي بهانهء كنترل اجتماعي و سياسي قرار مي گيرند و تك تك شهروندان در اين ميان تحقير شده و مورد آزار قرار مي گيرند. دشوار مي توان رژيمي با ثبات داشت در حالي كه شهروندان به طور نهادينه و هميشگي تحقير مي شوند.
- رژيم مافيايي خامنه اي داراي هيچ پايگاه اجتماعي نيست و از اين جهت در پشت نظاميان و نيروي انتظامي و قوهء قضاييه سنگر گرفته است. عناصر رده بالاي اين نيرو ها نيز از ميان معاودين و نيروهاي مناطق حاشيه نشين شهري انتخاب مي شوند تا از پيشوا فرمانبري داشته و ظرفيت سبعيتشان بالا باشد. عناصر مافياي سياسي در حالي كه در هر انتخابات تقلب مي كنند، سربازان را به زور وارد به راي دادن به نمايندگان خود مي كنند و همهء رسانه ها را در اختيار دارند تنها ميان دو تا چهار درصد راي مي آورند و مجموعهء آراي آنها از 15 درصد راي دهندگان تجاوز نمي كند.
- بيش از 50 درصد مردم ايران زير خط فقر زندگي مي كنند و تجربهء ربع قرن اخير و ماقبل آن نشان داده كه در ايران توسعهء اقتصادي بدون توسعهء سياسي كه حكومت ذر برابر ان ايستاده ممكن نيست.
- انواع حقوق مدني، اساسي و بشر شهروندان ايراني به نحو نهادينه و هر روز نقض مي شود و حكومت جزء نقض كنندگان اصلي است.
- فساد سياسي و اقتصادي جزء ذاتي حكومت نظارت ناپذير توسط رسانه هاي مستقل و نهاد هاي انتخابي است.
- حكومت ولايت فقيه نه مشروعيت سياسي دارد، نه مقبوليت قانوني و نه محبوبيت مردمي. اين حكومت تنها با ارعاب و ترساندن شهروندان سر پاست.

بدين ترتيب اگر نتوان پيش بيني كرد كه حكومت ج.ا.ا. فردا يا سال بعد رفتني است اما مي توان با ضرس قاطع گفت كه چنين حكومتي با ثبات و ديرپا نخواهد بود. اصولا آن پيش بيني در مورد حكومت ايران غير ممكن است چون حكومت با ايجاد شرايط آشوب وار پيش بيني را غير ممكن كرده است. پيش بيني در شرايطي ممكن است كه نظمي و ثباتي برقرار باشد .

سوم. در هر گونه جابجايي قدرت در ايران اصول زير را بايد لحاظ كرد تا اين جابجايي با حداقل هزينه براي مردم ايران صورت گيرد:

× اصل عدم حذف. در جابجايي قدرت قرار نيست نمايندگان هيچ گروه يا قشر اجتماعي حذف شوند. روحانيت حاكم نيز كه حدود 10 تا 15 درصد جمعيت را نمايندگي مي كند در آيندهء سياسي ايران بايد نقش داشته باشد، همچنانكه نيروهاي چپ مذهبي، جمهوريخواهان لاييك، سوسيال دمكراتها، سوسيال مذهبي ها، ملي-مذهبي ها و سلطنت طلبان. شرط مشاركت همهء اين نيرو ها پذيرش اصل عدم حذف ديگران است. هيچ يك از اين نيروها نيز نيروي برتر و داراي آخرين كلام نخواهد بود. دولت آينده نيز بايد دولت ائتلافي باشد.
× اصل عدم خشونت. انقلاب و جنگ دو تجربه اي بودند كه مردم ايران پشت سر گذاشته اند و اكثريت آنها ديگر نمي خواهند بدانها متوسل شوند. در جابجايي قدرت بايد از روشهاي غير خشونت آميز بهره برد حتي اگر حكومت بخواهد به خشونت دست زند. ناموفق بودن جنبش اصلاحات به رهبري نيروهاي مذهبي و درون حكومتي به معناي ناموفق بودن هر گونه جنبش غير خشونت آميز نيست.
× اصل برنامه. نفي حكومت موجود كافي نيست و قائلان به بر اندازي ج.ا.ا. بايد طرح خود از حكومت آينده را عرضه كنند، همچنانكه بايد برنامهء خود را براي بر اندازي اعلام كنند. هر گروهي كه برنامهء خود براي حكومت بعدي و برنامهء خود براي براندازي را اعلام نمي كند در واقع عدم اعتماد خود را به شهروندان ايراني يا به برنامهء خود اعلام مي كند و طبيعي است شهروندان ايراني نمي توانند به اين گروه اعتماد كنند.
× اصل عدم هرج و مرج. به همين علت بايد با مداخلهء قدرت خارجي و حملهء نظامي براي ساقط كردن حكومت ج.ا.ا ايران كه احتمال هرج و مرج را افزايش مي دهند مخالفت كرد. در هيچ شرايطي نبايد اقتدار حكومت (نه اقتدار حاكمان جبار) مخدوش شود.
× اصل پرهيز از ارزش سازي و هويت سازي. نيروهاي اجتماعي و فكري در اين مقام نيستند كه ارزشهاي اجتماعي را تغيير دهند يا براي ايرانيان هويت سازي كنند. كار عملهء فكري در عالم سياست، سياستگذاري و ارائهء استراتژيهاي بديل در مواجهه با بحرانهاست نه تغيير جامعه با تزريق ايدئولوژي آنان.
× اصل همكاري. هيچ گروه سياسي به تنهايي نمي تواند رژيم موجود را ساقط كند. تنها راه سقوط اين حكومت همكاري همهء مخالفتان ومنتقدان خارجي و داخل كشور است.
× اصل گفتگو. همهء گروهها بايد تاكتيكها و استراتژيهاي خود را در خلاصي يافتن از حكومت موجود عرضه دارند تا در جريان عمل اجتماعي و گفتگو و مذاكره يكي از آنها در هر مقطع مورد توجه قرار گيرد. هيچ فرد و گروهي فراتر از جريان گفتگو قرار نمي گيرد. آنها كه نمي خواهند مورد پرسش قرار گيرند نمي توانند مورد اعتماد نيز واقع شوند.
× اصل درونزايي. هر گونه تغيير عملي سياسي حتي الهام گرفته شده از خارج- چه در روش يا ايدئولوژي- بايد در درون كشور ساخته و پرداخته شود و ناظران خارجي تنها در حوزهء اطلاع رساني و تحليل امور جاري و در حوزه هايي، سياستگذاري و تعيين استراتژي موثر باشند. از اين جهت مرتبط دانستن تغيير يا عدم تغيير رژيم به رابطه يا عدم رابطه با امريكا اصل درونزايي را مخدوش مي سازد. هيچ رابطهء ضروري اي ميان دمكراتيزاسيون حكومت در ايران و برقراري رابطه با امريكا وجود ندارد.

چهارم. تعيين چگونگي تغيير رژيم سياسي ايران كاري نيست كه از يك نفر يا يك گروه به تنهايي بر آيد. هر فرد يا گروه مي تواند ايده هاي خود را در اين باب با ديگران در ميان بگذارد اما آنچه در عمل به كار آيد ايده هايي است كه از دل گفتگو در اين باب با پذيرش اصول فوق بيرون آيد. تا هنگامي كه باور بر اين باشد كه تغيير با حملهء خارجي حاصل مي شود ديگر نيازي به گفتگو نيست. از همين جهت در گفتگوهاي عمومي اثري از كساني مثل راب سبحاني يا دور و بري هاي رضا پهلوي كه مشغول لابي براي حملهء امريكا به ايران هستند ديده نمي شود. تا هنگامي كه باور بر اين باشد كه به تنهايي مي توان حكومت كرد گروههايي مثل مجاهدين خلق خشونت را تنها راه حل خلاصي از رژيم ج.ا.ا خواهند دانست و با ديگران همكاري نخواهند كرد. تا هنگامي كه باور بر اين باشد كه يك گروه به تنهايي مي تواند زمام قدرت را دست داشته باشد گروههايي مثل مجاهدين انقلاب يا جبههء مشاركت با گروههاي اپوزيسيون خارج از كشور همكاري نخواهند كرد.